تبليغاتX
خراسانيات
چهارشنبه 1387/11/30
ابوالمعانی مولانا میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی(1054-1133 ق)

«ابوالمعانی مولانا میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی» می خواهیم واژه های این عبارت را تک تک با توحه به آنچه که خود بیدل گفته و یا تذکره نویسان در مورد او نوشته اند بررسی کنیم.

۱- ابوالمعانی به معنی پدر معنی ها این عنوان  را نخستین بار خود بیدل در آغاز چهار عنصر  به خویش نسبت داد شاید بگویید این که خوب نیست آدم از خودش تعریف کند بلی ولی در کلام بیدل شواهد بسیار زیادی است که او از بزرگی ها و کرامات خویش یاد کرده و کلام و شعر خود را در حد اعجاز ستوده است.

اما بعد، آیینه توجه شفقت نگاهان، غبار اندود تغافل مباد و کمند رافت التفات دستگاهان، چین بی توجهی مبیناد که تهمت آلود نسبت آب و گل، ابوالمعانی عبدالقادر بیدل، در توفانگاه عالم ایجاد ...

۲- مولانا از دو بخش مولا یا مولی به معنی مالک و سرور و آقا و «نا» ضمیر متصل متکلم مع الغیر عربی تشکیل شده است. در کل به معنی صاحب و سرور ما می باشد در ادبیات فارسی به اکثر عرفا، علما، صوفیه، زهاد، وعاظ، متکلمین، متالهین، مفسرین، محدثین و ... مولانا می گفتند.  

۲-میرزا مخفف امیر زاده خطابی بود که در دوره حکومت مغول های هند، منصب دار های سپاه به این خطاب خوانده می شدند و می دانیم که خانواده بیدل از سپاهیان گورکانی بودند (پدر او میرزا عبدالخالق، مامای او میرزا ظریف و کاکای او میرزا قلندر سپاهی بودند).

۳-عبدالقادر نامی است که پدر بیدل به سبب ارادتی که به شیخ عبدالقادر گیلانی سر سلسله طریقه قادریه داشت، تبرکا و تیمنا بر پسر خویش نهاد.

۴-بیدل به معنی کسی که دل باخته یا عاشق شده متضاد آن دلدار است. عبدالقادر بیدل این تخلص را پس از این که به مصرعی از سعدی برخورد که این کلمه در آن به کار رفته بود برای خویش برگزید (بیدل از بی نشان چه گوید باز). پیش از این بیدل ما، رمزی تخلص می نمود.

گر کسی وصف او ز من پرسد     بیدل از بی نشان چه گوید باز

عاشقان کشتگان معشوقند       بر نیاید ز کشتگان آواز

۵- با آن که بیدل زاده پتنه مرکز ایالت بهار در شمال هند است ولی به دهلوی (منسوب به دهلی پایتخت هندوستان) شهرت یافته است به این سبب که ۳۶ سال پایانی عمر خویش را در دهلی گذراند و در همین شهر نیز به زندگی خیر باد گفت(در گذشته به جای خداحافظ گفتن کنونی ما هنگام وداع خیر باد می گفتند).

 

+ در 15:53 به قلم خلیل الله افضلی.